|
|
|
|
|
 |
|
Grudzień 1979 - ONZ uchwala Konwencję w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet W Rekomendacji tej Komitet
NORWEGIA
Opracowanie na podstawie strony http://odin.dep.no , tekst Pernille Lonne Morkhagen, dziennikarki największego norweskiego dziennika "Afterposten", która specjalizuje się w sprawach rodziny, zdrowia, kwestiach socjalnych. Była związana z Radą Równości Płci w Norwegii, prowadziła szkolenia.
Nie pracujący małżonkowie zwolnieni są z płacenia podatku, ale kwalifikują się do otrzymywania zasiłków z opieki społecznej (tzw. SOCIAL SECURITY BENEFITS). Ich prawo do finansowego i medycznego wsparcia znajduje się na równi prawami osób pracujących zawodowo. zasiłek ciążowy (PREGNANCY BENEFIT) - kobiety bezrobotne, które nie mają prawa do płatnego urlopu macierzyńskiego otrzymują 32 NOK, 138 po urodzeniu dziecka; kobiety pracujące posiadają wybór między skorzystaniem z 42 tygodniowego urlopu pełnopłatnego a 52 tygodniowym płatnym w 78%. Rodzice mają prawo do wyboru między sobą możliwości skorzystania z urlopu macierzyńskiego, nowa reforma: system pomocy gotówkowych (THE CASH BENEFITS SCHEME) - powszechne subwencje dla rodzin z małymi dziećmi zachęcające matki do pozostania w domu i wychowywania dzieci (do 3000 NOK/ mies, w zależności od liczby godzin, niezbędnych do dziennej opieki); pomoce dotyczą rodzin, które nie korzystają z przedszkoli albo mogą mieć zapewnione dla swoich dzieci (jedno- i dwulatków) tylko do 30 dni tygodniowo takiej opieki, emerytura (PENSION) - wszyscy obywatele Norwegii zamieszkujący jej terytorium mają zagwarantowane prawo do min. Emerytury. Od 1992 rodzice, pozostający w domu w celu wychowywania dzieci (do siódmego roku życia) otrzymują 3 punkty emerytalne rocznie, które uprawniają ich do odpowiedniej emerytury nie będąc zatrudnionym i nie otrzymując stałego wynagrodzenia z tytułu pracy. Taka minimalna emerytura w 1999 r. wynosiła 84,204 NOK rocznie. Osoby pracujące a chcące poświęcić więcej czasu swoim starszym dzieciom (do dziesiątego roku życia) mają prawo do ograniczenia swojego etatu do 80% tak długo, jak nie będzie to kolidowało z interesami pracodawcy.
DOKUMENTY PRAWNE STANOWIĄCE PODSTAWY PRAW SPOŁECZNYCH W NORWEGII
THE NATIONAL INSURANCE ACT - Ustawa o Ubezpieczeniu Społecznym
THE SOCIAL CARE ACT - Ustawa o Ochronie Społecznej, 1998, 1999
THE DAY CARE INSTITUTIONS ACT - Ustawa o Instytucjach Opieki Dziennej (żłobki, przedszkola), 1996 - w Norwegii nadal występuje niedobór tego typu miejsc, stąd ustawa - każdy powinien mieć prawo wyboru między posłaniem dziecka do żłobka, przedszkola a skorzystaniem z pomocy finansowej zapewniającej zrezygnowanie z pracy i pozostanie z dzieckiem w domu.
Niezamierzony efekt wprowadzenia tej reformy to prawdopodobieństwo wykorzystywania przez rodziców jedno- i dwulatków otrzymywanych dotacji jako wynagrodzenia dla opiekunek i jednoczesnego dalszego zarobkowania w pracy. Czy lepszą dla dziecka jest opiekunka czy dzienny żłobek to dylemat rodziców. Celem rządu jest ograniczenie rynku nie zarejestrowanych opiekunek, dzięki m.in. prawnej regulacji działalności prywatnej opieki, poprzez otwieranie żłobków prowadzonych w domach prywatnych.
SZWECJA
Opracowanie na podstawie materiałów ze strony www.haro.to
DZIECI
Po urodzeniu dziecka matka lub ojciec mogą wziąć roczny, płatny urlop rodzicielski, przy czym ojciec musi wziąć przynajmniej miesiąc; w przeciwnym wypadku matka ma prawo tylko do 11 miesięcy. Zasiłek wynosi 85% wynagrodzenia z ostatnich 6 miesięcy przed urodzeniem dziecka. W związku z tym dotyczy to tylko osób, które były w tym czasie zatrudnione. Jeżeli rodzic był bezrobotny lub studiował, zasiłek wynosi tylko około 60 koron (2,40 złotych) na dzień. Jeżeli następne dziecko urodzi się w ciągu dwóch lat, rodzice utrzymują zasiłek w wysokości 85% wynagrodzenia, jeśli zaś odstęp jest dłuższy dostają najniższy zasiłek (60 koron dziennie).
W latach 80-tych i 90-tych przeprowadzono kilka sondaży, w których pytano Szwedów czy chcieliby się zająć swoimi dziećmi w domu, gdyby państwo przekazywało im pomoc finansową w odpowiedniej wysokości. Co najmniej 60% osób odpowiedziało, że wolałoby się zająć dzieckiem przez co najmniej 3 lata, zamiast pracować poza domem i oddawać dziecko do żłobka. Przez 6 miesięcy w 1994 roku istniało w Szwecji tego rodzaju świadczenie i 70% rodziców dzieci do 3 roku życia ubiegało się o nie.
Państwo subsydiuje żłobki i przedszkola w wysokości 6900 koron (2760 złotych) miesięcznie na dziecko. 75% tej sumy stanowią wynagrodzenia pracowników tych placówek. HARO i inne organizacje pozarządowe chcą, aby te pieniądze przekazać rodzicom, tak jak to było przez krótki okres w 1994 roku. W Szwecji 75% dzieci poniżej 6 roku życia chodzi do żłobka lub przedszkola. 10% tych dzieci cierpi na choroby związane ze stresem, np. wrzody czy bóle głowy.
Zasiłek na dziecko wynosi 1000 koron (40 złotych) miesięcznie, zwiększa się przy trzecim i następnym dziecku. Wypłacany jest do 16-tego roku życia dziecka, jeżeli mieszka ono w Szwecji. Jeżeli dziecko po skończeniu 16 lat nadal uczy się, wypłata zasiłku zostaje przedłużona do momentu ukończenia szkoły.
OSOBY OWDOWIAŁE
W 1996 roku rząd wprowadził "test poziomu życia". Mniej więcej połowa wdów poniżej 65 roku życia straciła od 300 do 450 funtów miesięcznie (1800-2700 złotych) z emerytury po mężu. Postanowiono również, że takie dobra jak samochód, domek letniskowy czy oszczędności mają być traktowane jako dochód. Narodowe Stowarzyszenie Wdów i Wdowców domaga się zniesienia "testu poziomu życia", przywrócenia starych emerytur i ich konstytucyjnej gwarancji.
EMERYTURY
W starym systemie składała się z dwóch części: podstawowej i dodatkowej; w nowym - z trzech: zależnej od dochodów, dodatkowej i gwarantowanej.
Wysokość emerytury zależy od dochodów, jakie osiągnął obywatel od wieku 16 lat. Im dłużej się pracowało i im więcej zarobiło, tym wyższa będzie emerytura. Od każdego dochodu, podlegającego opodatkowaniu odprowadza się składkę na fundusz emerytalny.
Emerytura gwarantowana wypłacana jest osobom, które nigdy nie pracowały zawodowo lub osiągnęły tylko niewielkie dochody. Osoby zamężne lub żonate mają zagwarantowana emeryturę w wysokości co najmniej 5795 koron miesięcznie (2318 złotych), a samotne w wysokości 6496 koron (2600 złotych). W pewnych przypadkach możliwe jest otrzymanie dodatkowo dodatku na prowadzenie domu.
RENTY
W wypadku śmierci członka rodziny możliwe są następujące świadczenia:
W przypadku śmierci żony lub męża współmałżonek otrzymuje rentę przez 6 miesięcy. Jeżeli w rodzinie są dzieci lub dziecko poniżej 12 roku życia, świadczenie może być wypłacane dłużej, jednak tylko do momentu, gdy najmłodsze dziecko skończy 12 lat. Jeżeli obywatel nie jest w stanie sam się utrzymać i nie otrzymuje emerytury, a kończy się okres otrzymywania renty po współmałżonku, może otrzymać rentę specjalną. Nieletnie dzieci otrzymują rentę w wypadku śmierci jednego lub obojga rodziców. Okres wypłaty może być przedłużony do 20-tego roku życia.
DODATEK NA PROWADZENIE DOMU
Mogą go otrzymać rodziny z dziećmi i bezdzietni ludzie w wieku 18 - 29 lat. Składa się z dwóch części: na utrzymanie domu i na dzieci mieszkające w tym domu. Jego wysokość zależy m. in. od wielkości gospodarstwa domowego, kosztów jego utrzymania i dochodów.
Osobista relacja matki (z materiałów HARO):
Mamy troje dzieci. Zanim urodziło się pierwsze, nie wyobrażałam sobie jak trudno jest zostać w domu i zajmować się własną rodziną. Przed zajściem w ciążę studiowałam farmację i przez kilka lat pracowałam. Praca w firmie farmaceutycznej wymagała ode mnie wysiłku i zaangażowania. Trzeba było podjąć decyzję - albo angażuję się całkowicie w pracę i oddajemy dziecko do żłobka, albo zostaję z dzieckiem w domu. Wybór nie był trudny. Myślałam wówczas: nawet jeżeli poświęcę na wychowanie dzieci kilka lat, to i tak potem będę mogła pracować przez prawie 20 lat do wieku emerytalnego. Zawsze bardzo chciałam mieć dzieci i przyjmowałam za pewne, że albo ja albo ich ojciec powinien być z nimi w domu, wychowywać je, śledzić ich rozwój. Nasze dzieci urodziły się w ciągu trzech i pół roku, więc w domu było dużo pracy. Nawet kiedy było ciężko byłam zadowolona ze swojej decyzji. Uważałam, że dzieci dają mi bardzo dużo w zamian, rozwijam się przy nich jak w żadnej innej pracy. Chciałam być mamą na cały etat aż najmłodsza córka zacznie szkołę, ale nasz system ekonomiczny nie pozwolił na to. Przez kilka lat nasza rodzina była na granicy minimum egzystencji i nie chcieliśmy już tak dłużej żyć.
Kiedy najmłodsza córka miała 3 lata, nie mogliśmy sobie dłużej pozwolić na to, abym ja nie pracowała. Dwoje młodszych dzieci poszło do przedszkola, a najstarsze zaczęło szkołę. Okazało się, że dwoje dzieci z tej samej rodziny może reagować zupełnie inaczej na podobną sytuację. Najmłodsza świetnie się czuła wśród innych dzieci i nauczycielek; ale średnia bardzo nie lubiła przedszkola, czuła się źle, płakała. Wiedząc, że jest jej źle, ja także zaczęłam się źle czuć. Żadna praca nie mogła sprawić, żebym poczuła się lepiej. Żeby nie wiem jak była interesująca, prestiżowa, płatna. Jedyna rzecz jaka się liczyła to to, by moje dziecko znów było szczęśliwe. Po roku mieliśmy wystarczającą ilość pieniędzy, żebym znów mogła zostać w domu.
To doświadczenie nauczyło mnie, że każde dziecko jest inne i nie można wszystkich dzieci traktować tak samo. Dlatego uważam, że szwedzka polityka rodzinna, popierając żłobki i przedszkola jako jedyną formę opieki nad dziećmi, nie bierze pod uwagę interesu dzieci. Nie oferuje nic dzieciom, które potrzebują wychowania w domu.
WIELKA BRYTANIA
Opracowanie na podstawie strony www.fulltimemothers.org
ROZWÓD
Sąd może orzec, aby jedna ze stron wypłacała drugiej świadczenie kompensujące brak dochodów w trakcie trwania małżeństwa. W zdecydowanej większości przypadków świadczenie jest wypłacane przez męża żonie, która nie kontynuowała lub nie miała pracy zawodowej i może nie być w stanie utrzymać się po rozwodzie. Jeżeli małżeństwo trwało krótko lub żona pracowała zawodowo świadczenie może być niskie.
Sąd może orzec regularne wypłacanie świadczenia lub jednorazowe wypłacenie (na ogół wysokiej) sumy. Sąd musi rozważyć każdy przypadek i dostosować wysokość świadczenia do sytuacji. Konieczność zapewnienia domu nieletnim dzieciom jest priorytetem. W większości przypadków to matka zostaje z dziećmi i to jej zostaje przyznane prawo do mieszkania lub domu.
Chociaż w prawie i ekonomii nie ma pojęcia wynagrodzenia za pracę domową, prawo uznaje wartość pracy kobiety zajmującej się dziećmi i domem w przypadku rozwodu. Wartość tej pracy jest wzięta pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczenia, wypłacanego przez byłego męża. W takim stopniu w jakim pozwolą na to dochody męża, żona otrzymuje pieniądze na zaspokojenie podstawowych potrzeb; uwzględnia się przy tym poziom życia jaki miała przed rozwodem.
Prawo stanowi, że osoby, które nie są zatrudnione nie mogą mieć własnej emerytury. W związku z tym emerytura żony, która nie pracowała zawodowo lub przerwała pracę, jest uzależniona od emerytury męża. Jeżeli jest jasne, że żona korzystałaby z emerytury męża w przyszłości, znajduje to odzwierciedlenie w wysokości świadczenia płaconego przez męża.
Wiele organizacji pozarządowych domaga się zmian w prawie, które umożliwiłyby kobietom zajmującym się domem wypracowanie własnej emerytury lub dzielenie składki męża w przypadku rozwodu.
EMERYTURA
W starym systemie składała się z dwóch części: podstawowej i dodatkowej (uzależnionej od dochodów). W nowym systemie, który ma wejść w życie w 2002 roku dodatkowa emerytura będzie znacznie bardziej rozbudowana. Pracownicy o niskich zarobkach (poniżej 10 000 funtów rocznie) będą mieli wyższą emeryturę niż mieliby w starym systemie. Będzie także możliwość, aby osoby przewlekle chore i niepełnosprawne, których życie zawodowe zostało przerwane lub skrócone, miały opłaconą składkę za okres, w którym nie pracowały. Będzie to dotyczyło także niektórych opiekunów.
Jedną z części emerytury dodatkowej będzie dodatkowa emerytura dla osób będących na utrzymaniu beneficjanta. Może być to współmałżonek, dzieci za które jest on odpowiedzialny lub osoba, która opiekuje się dzieckiem.
Zamężne kobiety, które nie mogą otrzymać pełnej emerytury podstawowej na podstawie własnych składek, mogą otrzymać emeryturę na podstawie składek męża. Jednak musi on już otrzymywać emeryturę, a one muszą mieć skończone 60 lat.
Wdowy i wdowcy mogą otrzymać emeryturę na podstawie składek męża lub żony.
Osoby rozwiedzione, które nie mogą otrzymać pełnej emerytury podstawowej na podstawie własnych składek, mogą otrzymać emeryturę na podstawie składek byłego współmałżonka.
Zapytania poselskie - Izba Gmin - 7.07.1999 Czy Minister zajmie stanowisko w sprawie zabezpieczenia społecznego kobiet, które chcą zostać w domu, aby zająć się dziećmi?
Zdajemy sobie sprawę z potrzeby wsparcia finansowego rodziców, którzy chcą zająć się swoimi dziećmi w domu. Dlatego wprowadziliśmy rozwiązania, które stwarzają rodzicom możliwość wyboru - większy niż kiedykolwiek zasiłek rodzinny, system zasiłków dla samotnych rodziców, system opieki nad dzieckiem i system ulg dla rodzin pracujących.
Także planowana na 2002 rok reforma ma rozszerzyć zabezpieczenie dla osób, których okres opłacania składki został przerwany lub skrócony.
Kobiety, które zajęły się domem mają dostęp do świadczeń składkowych poprzez własny lub męża fundusz składkowy.
Natomiast świadczenia zależne od dochodu oparte są na potrzebach i dochodach rodziny jako całości.
Czy Minister Spraw Socjalnych ma zamiar wspierać finansowo rodziców zajmujących się domem i dziećmi poprzez wypłacanie świadczeń bezpośrednio rodzicom?
Nie ma takich planów. Istnieje już rozbudowany system zasiłków wypłacanych bezpośrednio rodzicom (zasiłek rodzinny, system zasiłków dla samotnych rodziców, zasiłki na dzieci przewlekle chore i niepełnosprawne).
Naszą rolą jest zapewnienie każdej rodzinie odpowiedniego poziomu dochodów, bez względu nato czy i ilu jej członków pracuje zawodowo. Wprowadziliśmy ulepszenia w systemie świadczeń dla rodzin, ze szczególnym uwzględnieniem rodzin najuboższych.
Zasiłek rodzinny jest wyższy niż kiedykolwiek, wprowadzamy też ulgę podatkową dla rodzin pracujących, a w jej ramach ulgę nad opiekę nad dzieckiem. Od 2001 roku zamierzamy wprowadzić cały system ulg na dzieci, dzięki któremu rodzina będzie mogła zaoszczędzić do 416 funtów rocznie
Czy Minister Spraw Socjalnych ma zamiar traktować kobiety jako samodzielne podmioty w zakresie zabezpieczenia socjalnego?
Kobiety są traktowane jako samodzielne podmioty w większości świadczeń składkowych (z wyjątkiem zasiłku wdowiego i dodatkowej emerytury dla osoby zależnej). W świadczeniach zależnych od dochodu naszym celem jest troska o rodziny najuboższe. Traktujemy rodzinę jako całość, zasiłek jest przyznawany no podstawie dochodów i potrzeb całej rodziny.
KANADA
Opracowanie na podstawie materiałów UNDP
W 1971 roku w Kanadzie rozpoczęto szacowanie wartości pracy domowej. Po raz pierwszy stwierdzono, że praca domowa reprezentuje równowartość od 34 do 39 % dochodu narodowego Kanady.
W 1986 i 1992 roku przeprowadzono kolejne szacunki dotyczące wartości pracy domowej. Według tych badań z 1982 roku praca domowa kreuje zależnie od metody liczenia od 31% do 46% dochodu narodowego Kanady, co stanowi od 210,8 miliarda dolarów do 318,8 miliarda dolarów rocznie.
W 1994 roku kanadyjski urząd statystyczny wyliczył, że wartość pracy domowej wykonywanej przez kobiet wychowującą przynajmniej jedno dziecko w wieku przed - szkolnym wynosi około 26.310 USD.
W 1996 roku przeprowadzono wycenę pracy domowej w przeliczeniu na czas jej poświęcony. W badaniach tych wykazano, ze 65,5% całej pracy domowej wykonywane jest przez kobiety. 64% kobiet pracujących na pełny etat spędzało ponad 15 godzin tygodniowo wykonując nieopłacaną pracę domową.
Ponad to Kanadyjki wykonują każdego roku dwie trzecie z 25 miliardów godzin nieopłacanej pracy. Przeciętna kobieta poświęca niereproduktywnej pracy około 1.483 rocznie, gdy przeciętny mężczyzna 831 godzin rocznie. To tak jakby kobiety pracowały rocznie jeden miesiąc więcej niż mężczyźni
(za Penney Kome wykład "Praca kobiet nigdy nie jest szacowana", strona internetowa Miesiąca Historii Kobiet 1998).
JAPONIA
Opracowanie na podstawie materiałów UNDP
Według badań Midori Otake profesora Uniwersytetu w Tokio kobiety w Japonii wykonują 50,6% pracy (opłacanej i nieopłacanej) a otrzymują jedynie 15% krajowego dochodu.
Wykonując większość prac domowych, kobiety w Japonii bardzo często zmuszone są podjąć pracę na pół etatu. Jednakże praca w niepełnym wymiarze wynagradzana jest bardzo nisko. Dla porównania wynagrodzenie kobiety pracującej w pełnym wymiarze godzin stanowi 62.9% wynagrodzenia mężczyzny, natomiast wynagrodzenie kobiety za pracę na pół etatu stanowi jedynie 29.6% wynagrodzenia mężczyzny pracującego na cały etat.
(za Penney Kome wykład "Praca kobiet nigdy nie jest szacowana", strona internetowa Miesiąca Historii Kobiet 1998).
TRINIDAD - TOBAGO
Opracowanie na podstawie: dodatek prawny Część A do " Trinidad i Tobago Gazeta", tom 35. Nr 203, 17 październik, 1996
Pierwsza sesja piątego zgromadzenia Parlamentu Republiki Trinidadu i Tobago
Akt nr 29 z 1996 roku
Zważywszy, że w 1985 roku Zgromadzenie Narodów Zjednoczonych przyjęło postanowienie, w którym stwierdzono, iż nie wynagradzany wkład kobiet we wszystkie wymiary i sektory rozwoju powinien być uznany, i powinny być podjęte odpowiednie kroki w celu oszacowania i odzwierciedlenia tego wkładu w narodowe budżety, statystyki ekonomiczne i w produkt narodowy brutto.
Jest celem społecznej polityki, zwiększać wkład kobiet w społeczne, polityczne i ekonomiczne życie kraju.
Postanowiono przez Parlament Republiki Trinidadu i Tobago jak następuje: Ten dokument może być przytaczany jako Akt Obliczania Wartości Nie Wynagradzanej Pracy, 1996. Dyrektor Głównego Urzędu Statystycznego powinien: przeprowadzać okresowe badania ankietowe gospodarstw domowych, przynajmniej raz na trzy lata, aby oszacować przychody gospodarstw domowych i załamania w wydatkach; przeprowadzać badania ankietowe nie wynagradzanej pracy w Trinidadzie i Tobago, które winny dotyczyć: pracy wykonywanej w i wokół miejsca zamieszkania; pracy dotyczącej opieki nad dziećmi, osobami niepełnosprawnymi, osobami starszymi i innych usług opiekuńczych; pracy na roli i pracy związanej z produkcją żywności; rodzinnych biznesów; i pracy wolontaryjnej i pracy na rzecz lokalnej społeczności, zarówno w formalnych i nieformalnych sektorach społeczeństwa; obliczyć pieniężną wartość nie wynagradzanej pracy, osobno dla mężczyzn i dla kobiet; i wykorzystać wskaźniki ilościowe z paragrafów (b) i (c) w celu opracowania uzupełniającego protokołu do Narodowego Produktu Brutto. |
|
